Heims­bú­skapurinn hefur á undan­förnum árum orðið sí­fellt háðari hækkandi verði fjár­mála­eigna á sama tíma og fjár­festing í raun­veru­legum fram­leiðslutækjum hefur ekki haldið í við þróunina. Gilli­an Tett, að­stoðar­rit­stjóri og dálka­höfundur Financial Times, líkir þessari þróun við kandí­floss­vél. Líkingin vísar ekki til þess að eignirnar séu verð­lausar heldur að hægt sé að byggja mjög um­fangs­mikið fjár­mála­kerfi ofan á tak­markaðan grunn raun­veru­legra eigna. Hús, fast­eign eða önnur efnis­leg eign getur til dæmis verið notuð sem trygging fyrir láni. Lánið getur síðan verið selt áfram, sett í verðbréfa­safn, notað sem trygging fyrir annarri fjár­mögnun eða tengt af­leiðu­samningum. Þannig verður til marg­falt meira magn fjár­mála­gerninga en nemur verðmæti eignarinnar sem lá upp­haf­lega að baki þeim. Rétt eins og lítið magn af sykri verður að stórum og fyrir­ferðar­miklum kandí­flossi getur til­tölu­lega lítill grunnur raun­veru­legra eigna staðið undir miklu stærra kerfi lána, skulda­bréfa, hluta­bréfa og af­leiða. Kerfið getur virst bæði stórt og stöðugt meðan eigna­verð hækkar, en reynst brot­hætt ef verð lækkar eða traust brestur. Heildar­eignir nær sex­tán­föld lands­fram­leiðsla Tett vísar til nýrrar út­tektar McKins­ey Global Insti­tute á eignum, skuldum og auði í heiminum. Sam­kvæmt henni nam heildar­stærð efna­hags­reiknings heimsins um 1.800 þúsund milljörðum dala árið 2025 og jókst um 100 þúsund milljarða frá árinu áður. Til saman­burðar nam verg lands­fram­leiðsla heimsins um 117 þúsund milljörðum dala. Af heildar­fjár­hæðinni voru um 620 þúsund milljarðar dala raun­veru­legar eignir, svo sem fast­eignir, inn­viðir, vélar, tæki og hug­verk. Fjár­mála­eignir, þar á meðal hluta­bréf, lán, skulda­bréf og gjald­miðlar, námu um 550 þúsund milljörðum dala Heildar­auður heimsins var áætlaður um 600 þúsund milljarðar dala og var stærstur hluti hans í eigu heimila. Hluta­bréf knúðu auðaukninguna Auður heimila á heims­vísu hefur meira en fjór­faldast frá alda­mótum og vaxið mun hraðar en raun­hag­kerfið. Bandaríkin eiga um 175 þúsund milljarða dala af þessum auði en Kína um 75 þúsund milljarða. Fyrir tveimur ára­tugum var hækkandi fast­eigna­verð helsti drif­krafturinn en á síðasta ári kom stærstur hluti aukningarinnar frá hækkandi hluta­bréfa­verði, sér­stak­lega í Bandaríkjunum. Hluta­bréf skýrðu um 57% aukningar auðsins en raun­veru­legar eignir aðeins um 20%. McKins­ey lýsir þessu sem aukningu „pappír­s­auðs“, þar sem bók­fært eða markaðs­metið verðmæti eigna hækkar án sam­svarandi vaxtar í fram­leiðslu­getu hag­kerfisins. Í Bandaríkjunum er saman­lagt verðmæti eigna nú um 3,7 sinnum lands­fram­leiðsla, tvöfalt meira en sögu­legt meðal­tal. Minni skuld­setning heimila en meiri ríkis­skuldir Þróunin er þó ekki öll á einn veg. Skuldir heimila sem hlut­fall af lands­fram­leiðslu hafa lækkað frá fjár­mála­kreppunni 2008, sér­stak­lega í Bandaríkjunum. Á móti hafa skuldir hins opin­bera aukist hratt í Bandaríkjunum, Evrópu og Japan. Skuldir kín­verskra fyrir­tækja hafa einnig vaxið mikið. Þá hefur verðmæti fram­leiðslu­tengdra eigna sem hlut­fall af lands­fram­leiðslu tvöfaldast í Kína frá árinu 2000. Sama hlut­fall hefur staðið í stað í Bandaríkjunum og er nú lægra en það var í upp­hafi níunda ára­tugar síðustu aldar. Þetta getur bent til þess að Kína hafi varið mun meiri fjár­munum til verk­smiðja, inn­viða og annarra fram­leiðslu­eigna en Bandaríkin treyst í auknum mæli á verðhækkun fjár­mála­eigna. Tett tekur þó fram að hluti kín­versku fjár­festingarinnar kunni að vera óhag­kvæmur vegna of­fjár­festingar. Þá geti bandarískar fjár­festingar í hug­búnaði, stafrænum inn­viðum og hug­verkum verið van­metnar í hefðbundnum mælingum. Bjartsýnasta skýringin á háu eigna­verði í Bandaríkjunum er að gervi­greind muni valda mikilli fram­leiðni­aukningu. Takist það gæti hraðari hag­vöxtur bæði rétt­lætt hátt hluta­bréfa­verð og auðveldað bandaríska ríkinu að standa undir sí­vaxandi skuldum. Hættan er hins vegar sú að verð fjár­mála­eigna hafi þegar hækkað langt um­fram þann hag­vöxt sem raun­hæft er að búast við. Alþjóða­greiðslu­bankinn hefur varað við því að auður heimila sé orðinn svo háður bandarískum hluta­bréfa­markaði og væntingum um gervi­greind að mikil verðlækkun gæti haft meiri áhrif á hag­kerfið en áður. Þegar verð hluta­bréfa lækkar minnkar auður heimila, neysla getur dregist saman og fyrir­tæki eiga erfiðara með að fjár­magna sig. Áhrifin geta því borist hratt frá fjár­málamörkuðum inn í raun­hag­kerfið. Orðið markmið í sjálfu sér Tett bendir einnig á að ákveðin fjár­mála­væðing geti verið gagn­leg. Djúpir fjár­mála­markaðir auðvelda fyrir­tækjum að afla fjár, dreifa áhættu og fjár­magna fjár­festingar. Vandinn skapast þegar fjár­mála­kerfið hættir að vera tæki til að styðja við fram­leiðslu og hag­vöxt og verður þess í stað mark­mið í sjálfu sér. Þá færist áherslan frá því að skapa nýjar vörur, þjónustu og fram­leiðslu­getu yfir í að hagnast á hækkandi verði eigna sem þegar eru til. Kandí­floss­líking Tett snýst því um hag­kerfi sem lítur út fyrir að vera sí­fellt stærra og ríkara, en þar sem vaxandi hluti auðsins byggist á markaðsverði fjár­mála­eigna fremur en aukinni fram­leiðslu­getu. Slíkt kerfi getur haldið áfram að stækka meðan vextir eru viðráðan­legir, hluta­bréfa­verð hækkar og fjár­festar halda trausti sínu. Ef þessar for­sendur bresta getur hins vegar komið í ljós að um­fang fjár­mála­kerfisins var mun meira en styrkur undir­stöðunnar.