„Mjölmarkaðir heiltyfir eru bara nokkuð sterkir enda gengur þetta mjöl vel inn á þá markaði eins og allt annað mjöl,“ segir Hafþór Eiríksson, formaður Félags íslenskra fiskmjölsframleiðenda, um markaðinn fyrir kolmunna um þessar mundir. Mjöl- og lýsisverð verið að styrkjast Aðspurður segir Hafþór, sem er rekstrarstjóri fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar í Neskaupstað, mjölmarkaðinn þó ekki óvanalega sterkan. „En bæði mjöl- og lýsisverð hefur verið að styrkjast hægt og rólega það sem af er þessu ári og á hluta þess síðasta líka,“ segir hann. Mjölið sé aðallega selt til Evrópu og þá helst til Noregs, Danmerkur og Skotlands. „Þetta fer að langmestu leyti til laxeldis, sem er stærsti markaðurinn. Þessir stóru fóðurframleiðendur eru stærstu kúnnar okkar. Svo eru menn auðvitað að þreifa fyrir sér í alls konar minni sendingum,“ segir Hafþór. Markaðurinn eflist enn frekar Miðað við þá aukningu sem hefur verið og er í fiskeldi segist Hafþór búast við að markaðurinn eigi enn eftir að eflast, heilt yfir séð. „Þó eru menn margir að reyna að minnka innihaldið af mjöli og lýsi í fóðrinu af því að þetta er takmörkuð auðlind og það þarf að framleiða meira,“ útskýrir Hafþór. Þarna sé þá horft í sojavörur og slíkt í staðinn fyrir mjöl og lýsi. Sem menn séu reyndar mishrifnir af. Reyna að finna nýja markaði Varðandi minni sendingarnar sem Hafþór nefnir segir hann fyrirtækin vera að selja mjölið í gámum hingað og þangað um heiminn. „Menn eru að reyna að finna nýja markaði. Einhverjir eru komnir inn á gæludýramarkaðinn og við í Síldarvinnslunni seljum talsvert innanlands til Laxár. Þannig að það er einhver innanlandsmarkaður líka þó að hann sé reyndar ekki stór í stóra samhenginu,“ segir Hafþór. Flækja eftir afnám tvöfaldra leyfa Áður hefur verið sagt frá því í Fiskifréttum að gerðar hafa verið athuganir á því að framleiða kolmunna til manneldis, til dæmis hjá Brimi á Vopnafirði. „Það er verið að stíga einhver skref þar og Síldarvinnslan er með manneldisleyfi á sinni verksmiðju,“ segir Hafþór. Flækjustig í leyfisveitingum í þessu samhengi segir Hafþór hins vegar vera töluvert, þar sem leyfin skiptist annars vegar í manneldisleyfi og hins vegar fóðurleyfi. Vilji auðvitað getað sinnt íslenska markaðnum „Þegar tvöföldu leyfin voru felld niður þurftu menn að velja hvort þeir ætluðu að vera fóðurframleiðendur eða í framleiðslu til manneldis og í rauninni voru eftirlitsaðilarnir ekki með það alveg á hreinu hvernig þeir vildu framkvæma þetta,“ segir Hafþór. Þessi mál séu þó óðum að skýrast. „Það er búin að vera talsvert mikil vinna til þess að fá málin á hreint. Auðvitað viljum við að íslenski iðnaðurinn geti sinnt íslenska markaðnum. Lýsi hf. er að nota talsvert af lýsi og við viljum að sjálfsögðu að íslenski markaðurinn geti afhent þeim hráefni og þetta sé ekki allt saman flutt inn,“ heldur Hafþór áfram. Hafi verið að fikra sig til baka, „Það hefur gengið ágætlega í samstarfi við eftirlitsaðila að finna leiðir og hvernig eigi að standa að þessu. Verksmiðjurnar voru alltaf með tvöfalt leyfi, sem var síðan fellt niður, og menn hafa verið að fikra sig til baka,“ segir Hafþór. Að sögn Hafþórs er kolmunnalýsið eftirsótt í manneldi. „Og það er líka eftirspurn eftir frosnum kolmunna. Þó að eftirspurnin sé langt frá því að vera allur okkar kvóti í kolmunna væri hægt að koma hluta af veiðinni sem frosinni afurð á markað,“ segir hann. Óvissa með framhald við Færeyjar Íslensku uppsjávarskipin hafa að undanförnu verið við kolmunnaveiðar í lögsögu Færeyja. Hafþór segir að kolmunninn verði væntanlega veiddur áfram fram í miðjan maí af þeim kvóta sem nú sé til. „Menn vita ekki alveg hvað gerist með færeyska samninginn eftir ágúst, hvort við fáum áfram að veiða þar eða ekki. Þannig að menn skilja kannski eitthvað eftir og veiða í íslensku lögsögunni í haust. Sú veiði hefur gengið bara fínt í september og október,“ segir Hafþór. Missi vottanir í haust Annað áhyggjuefni segir Hafþór vera að nokkrir veiðistofnar séu að óbreyttu að missa sjálfbærnivottanir í október haust. „Þeir eru í svokölluðu Fishery Improvement-prógrammi og eru að missa vottun sem kallast MarineTrust og snýst um sjálfbærni,“ segir hann. Þetta sé vegna viðvarandi ofveiði úr deilistofnunum í Norður-Atlantshafi, það er að segja á kolmunna, norsk-íslensku síldinni og á makríl. Gætu tapað kaupendum „Þetta strandar aðallega á því að strandríkjasamkomulagið er ekki til staðar. Það snýst því um sjálfbærni veiðanna. Þó að það séu allir að fylgja settum reglum koma ríkin sér ekki saman um hvernig potturinn á að skiptast,“ segir Hjörvar. Þessu fylgi fyrrnefnd ofveiði miðað við ráðgjöf vísindamanna. Hafþór segir að hverfi þessi vottun geti það haft talsverð áhrif á markaðinn. „Þá er ekki víst að við náum að koma öllu mjölinu á sömu kaupendur og í dag því þeir eru undir eftirliti frá öðrum með það að nota vottað hráefni,“ segir hann. Unnið sé að því að greiða úr þessu. Ríkin verði að skipta kvótum „Eins og er eru allir að taka til sín það sem þeim finnst þeir eiga og það er ofveiði. Strandríkin þurfa að sameinast um það hvernig á að skipta kvótanum samkvæmt ráðgjöf. Það eru reglulegir fundir í gangi en ég veit ekki alveg hver staðan á þessu er í dag,“ segir Hafþór. Þrátt fyrir að nokkur óvissa sé þannig fram undan með haustinu er staðan í dag býsna góð. „Vertíðin er að fara flott af stað og markaðirnir eru góðir og að styrkjast. Fiskurinn er fínn og það er nóg framboð af rafmagni fyrir vinnslurnar. Ég held að það séu allir bara hoppandi kátir,“ segir Hafþór Eiríksson.