Uppvaxtarárin hafa áhrif á börn ævilangt. Þetta getur Elín Íris Fanndal varaþingmaður vottað því æska hennar var átakanleg og setti svip sinn á líf hennar langt fram á fullorðinsár. Móðir hennar yfirgaf fjölskylduna og fór í ástandið eins og það var þá kallað. Hún giftist amerískum hermanni sem kom illa fram við hana og Elín var skilin eftir í fátækt hjá föður sínum. Hulda Geirsdóttir ræddi við Elínu í þættinum Fyrst á fætur á Rás 2 um uppvaxtarsöguna sem hún hefur nú skráð á væntanlega bók. Fann fyrir því hve fátæk fjölskyldan var Elín er fædd á Skagaströnd í Austur-Húnavatnssýslu. Foreldrar hennar bjuggu við mikla fátækt en Elín segist þó aldrei hafa kynnst því að ekki væri til matur að borða. Faðir hennar var sjómaður og þau flökkuðu mikið á milli landshluta. „Mér leið aldrei illa líkamlega en ég fann fyrir því hversu fátæk fjölskyldan var. Svo var óráðsía, svo ég orði það beint út, innan fjölskyldunnar sem hafði áhrif á okkur börnin á mjög margvíslegan hátt.“ Hún segir foreldra sína hafa verið ofboðslega ástfangna í byrjun. „Það var sjóðheit og logandi ást en svo breytist það eiginlega mjög fljótt. Þau byrja saman, gifta sig mjög hratt og fyrsta barnið kemur mjög fljótt. En pabbi er mikið í burtu og samkomulagið á milli þeirra versnar og versnar.“ Faðir hennar fór að vantreysta móður hennar á meðan hann var í burtu sem þróaðist út í hávær rifrildi á heimilinu og ofbeldi sem síendurtók sig. „Þar kom Bakkus við sögu, örugglega langoftast. Þetta hafði gríðarleg áhrif á okkur börnin.“ Fundu á sér í hvað stefndi Móðirin yfirgaf heimilið í fyrsta sinn þegar Elín var tveggja ára en gerði nokkrar tilraunir til að koma til baka. Þegar Elín var tæplega sex ára fór hún í síðasta sinn. „Það gerist með alveg gríðarlegum hvelli.“ „Þau koma heim í hádeginu og við börnin skynjum, við erum þrjú, spennuna sem er að myndast á milli þeirra. Við systurnar vitum hvað er að fara að gerast þó að við áttum okkur ekki á því hvernig það muni þróast, þá er eitthvað slæmt í gangi sem mun ekki enda vel.“ Þau hafi verið mjög orðljót hvort við annað og þau systkinin voru króuð af við eldhúsborðið hjá þeim. „Svo bara sviptir faðir minn upp borðinu og við grípum bróður okkar á milli okkar og hlaupum inn í herbergi. Þau byrja bara í heiftarlegum slagsmálum.“ Föðurbróðir hennar kom og leysti upp slagsmálin og fór með börnin í bíltúr. Þegar þau komu til baka var hvorki tangur né tetur eftir af móður hennar á heimilinu. Hún hafði tekið allt sitt hafurtask og farið. Faðir hennar var þannig gerður að hann ræddi aldrei erfiða hluti og því var brotthvarf móðurinnar ekki rætt. Ameríski hermaðurinn reyndist alls ekki góður maður „Eftir þetta tekur við mjög erfitt tímabil. Pabbi verður að vera mikið að heiman, við erum að glíma við fátækt. Við bjuggum í húsi sem myndi ekki teljast íbúðarhæft í dag.“ Faðir hennar brá á það ráð að auglýsa eftir ráðskonum sem urðu fleiri en Elín hefur nöfn á. Þær komu allar með sínar áherslur inn á heimilið, sem var ruglandi fyrir krakkana. Móðir hennar giftist amerískum hermanni og bjó með honum tvö ár í senn á Íslandi milli þess sem þau fóru á milli herstöðva. Þegar hún var á Íslandi reyndi faðir hennar sitt besta til að koma í veg fyrir að börnin fengju að hitta hana. „Eftir á að hyggja held ég reyndar að það hafi verið rétt hjá honum. Maki hennar var alls ekki góður maður, svo ég noti eins gott orð um hann og ég get.“ Þau foreldrarnir hötuðust til dauðadags. Þau létust bæði árið 2017 með nokkurra mánaða millibili. Fann fyrir skömm og fordómum þorpsbúa Tíðarandinn í þorpinu var þannig að það væri nú eitt að halda fram hjá maka sínum „en að fara í ástandið fannst föður mínum verra. Honum fannst það meiri niðurlæging.“ Fyrir þessu viðhorfi fann Elín líka sem barn hjá fólkinu í kringum hana og það hafði mikil áhrif á hana. Veturinn eftir fermingu bauðst Elínu að flytja til móður sinnar og eiginmanns hennar í herstöðina á Miðnesheiði og ganga í skólann þar. Hún fékk leyfi hjá föður sínum en hann var þó tregur til. „Að fara frá Skagaströnd og úr okkar aðstæðum upp á Keflavíkurflugvöll í allan lúxusinn þar og upplifa það í heilan vetur var hreint ævintýri, og að kynnast öllum þessum krökkum.“ Þar var ekki litið niður á hana og fjölskyldu hennar eins og á Skagaströnd, því faðir hennar var mikill kvennamaður og svaf hjá sumum af ráðskonum sínum og ein þeirra fór af heimilinu barnshafandi. „Þetta fór ekkert sérstaklega vel í bæjarfélagið og við krakkarnir liðum svolítið fyrir það. Þetta var mjög mikil skömm.“ „Hún var ekki þessi drottning sem ég hafði ímyndað mér“ Þessi vetur á Keflavíkurflugvelli var bæði hræðilega erfiður og ofboðslega skemmtilegur að sögn Elínar. „Ég get talað um þetta í dag án þess að brotna niður og fundið gleðina og hamingjuna í þessum tíma.“ Erfiðleikarnir fólust meðal annars í því að hún hafði sett móður sína á himinháan stall í fjarveru hennar og fallið varð hátt þegar hún fór að kynnast henni. „Hún var ekki þessi drottning sem ég hafði ímyndað mér. Hún var bara breysk manneskja, óreglumanneskja og bjó með algjörum hrotta.“ Þau höfðu til að mynda tekið dreng í fóstur sem hermaðurinn refsaði með beltinu sínu þegar hann stóðst ekki væntingar hans. „Og þetta barn stóðst aldrei væntingar þessa manns. Hann var harðbrjósta og siðlaus.“ Hann var einnig með óviðeigandi athugasemdir við Elínu um kynlíf og sagðist fús til að veita henni rétta kennslu. „Sem segir manni í dag hversu siðlaus og hræðilegur ruddi þetta var.“ „Hann beitti móður mína bæði andlegu og líkamlegu ofbeldi þannig að mamma átti sko sannarlega ekki sjö dagana sæla með þessum manni.“ Lét hana ræða málin við manninn sem reyndi að brjóta á henni „Þetta springur í loft upp þegar hann reynir að ganga alla leið með mig,“ rifjar Elín upp. Henni tókst sem betur fer að forða sér úr þeim aðstæðum og strauk í kjölfarið til systur sinnar sem bjó þá í Keflavík. Það kom henni í koll hvað skólakerfið var gott. Hún fékk skróp í skólann og þá var strax hringt í móður hennar sem fór heim og sá að Elín hafði pakkað niður dótinu sínu og farið og grunaði hvar hún væri. Hún sótti dóttur sína og lofaði því að hún væri aðeins að fara með hana heim til að sækja dótið hennar. „Þarna sýndi hún ákveðinn óheiðarleika,“ segir Elín því hún lofaði að maðurinn væri ekki heima. „En þá keyrir hún mig aftur til þess að gera málið upp við hann.“ Hann lét öllum illum látum, öskraði á hana og kallaði hana hjónadjöful. Elín ákvað að klára skólann svo hún var hjá þeim út veturinn. „Hann lagði aldrei í að gera neitt svona við mig aftur.“ Varð að gera upp sín mál og horfast í augu við ástlaust hjónaband Í vetrarlok flutti Elín að heiman og fór að leigja með annarri stelpu. Stuttu síðar eignaðist hún kærasta sem varð síðar barnsfaðir hennar og flutti með honum austur á Höfn í Hornafirði. Þegar leiðir þeirra skildi réð Elín sig sem ráðskonu þar sem allt stefndi í óefni hjá henni og hún átti í hættu á að missa son sinn af því að hún gat ekki búið honum heimili. Eftir nokkurt brölt gerðist hún ráðskona í Víðidal í Húnaþingi vestra. Hún og bóndinn felldu fljótlega hugi saman og Elín segist hafa notið þess láns að búa með honum. Þau eignuðust tvær dætur og Elín segir það forréttindi að ala upp börnin sín í sveit. Hún lýsir fyrrverandi eiginmanni sínum sem yndislegum manni en fortíðin bankaði sífellt upp á hjá henni og hún fann að hún fór allt á hnefanum. „Ég var búin að vera í hjónabandi sem var ástlaust af minni hálfu of lengi af því að ég var ákveðin í að verða aldrei eins og pabbi minn sem var fjórgiftur og endaði einn. Ég ætlaði að ala upp börnin mín í ástríki og þau áttu að fá að njóta þess öryggis sem ég naut aldrei sem krakki.“ „En svo var alltaf að bólgna út í brjóstinu meiri og meiri vanlíðan sem brýst út við ótrúlegustu tækifæri.“ Hún fann að hún yrði að gera eitthvað í sínum málum og þurfti að horfast í augu við að hún gæti ekki verið lengur í þessu hjónabandi þó svo að það væri erfitt og sárt að fara. Náði sem betur fer að fyrirgefa foreldrum sínum Núverandi eiginmanni sínum, Daða Þór Einarssyni, kynntist Elín á einkamal.is. Hann heillaði hana upp úr skónum og hún hann. „Hann er ein af mínum lífsins lukkum með börnunum mínum.“ Þau hafa nú verið saman í um 20 ár og búa í Þorlákshöfn og ala upp fósturdóttur sína sem er orðin 17 ára. Þegar Elín byrjaði að skrifa um uppvaxtarár sín gerði hún það fyrst og fremst fyrir sjálfa sig. Við skrifin opnuðust flóðgáttirnar og hún fann að sagan gæti átt erindi við stærri hóp. „Mér finnst þessi hlið ástandsins, áhrif þess á fjölskylduna sem situr eftir í sárum, líka þurfa að komast til skila. Það er búið að gera ágætis grein fyrir konunum og örlögum þeirra en mér finnst áhrifin á fjölskylduna hafa setið svolítið eftir.“ Í dag er hún varaþingmaður fyrir Flokk fólksins og berst fyrir því að útrýma fátækt. Hún var í sambandi við móður sína á fullorðinsárum og segist hafa náð að fyrirgefa báðum foreldrum sínum áður en þau létust. „Guð hjálpi mér hvað ég er fegin að það gerðist vegna þess að maður á ekki að vera með fortíðina á herðunum ef maður getur mögulega sópað henni af. Hún dregur þig bara niður.“ Varaþingmaðurinn Elín Íris Fanndal ólst upp við mikla fátækt og erfiðar aðstæður. Foreldrar hennar voru í stormasömu hjónabandi sem endaði með því að móðir hennar yfirgaf fjölskylduna og giftist amerískum hermanni sem kom ekki vel fram. Rætt var við Elínu Írisi Fanndal í Fyrst á fætur á Rás 2. Viðtalið má finna í spilaranum hér fyrir ofan.