Evrópusambandið veltir nú upp hvernig koma megi í veg fyrir að ný aðildarríki fjarlægist lýðræðislegar áherslur og réttaríkið eftir að þau komast inn. Lýðræði og réttarríkið eru tvær af meginstoðum Evrópusambandsins. Þó hefur á síðustu árum þótt fjara undan því í stöku tilvikum þar sem ráðamenn í ríkjum sem komu inn í stækkunarlotunum 2004 og 2007 hafa bæði rekið frá frjálslyndum lýðræðishugmyndum og lent upp á kant við önnur aðildarríki. Skemmst er að minnast Viktors Orbans, forsætisráðherra Ungverjalands, sem hefur bæði hert tök á fjölmiðlum og dómstólum í rúman áratug á valdastóli og staðið í vegi fyrir aðstoð ESB til varna Úkraínu gegn innrás Rússa. Þá hafa stallbræður Orbans í Slóvakíu og Tékklandi verið settir undir sama hatt. Í úttekt Politico er haft eftir ónefndum embættismanni innan framkvæmdastjórnar ESB að vilji sé til að setja ákveðinn varnagla inn í næstu aðildarsáttmála, til dæmis við Svartfjallaland sem er komið lengst umsóknarríkjanna tíu, til að tryggja að sambandið geti brugðist við ef lýðræðisþróunin í landinu fer að þróast til verri vegar. Eða, eins og Politico orðar það, svo að ný aðildarríki verði ekki Ungverjaland 2.0 . Ekki er komin skýr mynd á hvað gæti falist í þessum varnagla, en sumir hafa til að mynda lagt til að hægt verði að ógilda neitunarvald Svartfjallalands ef það fari gegn megingildum ESB, sérstaklega hvað varðar réttarríkið.