Innlent | Morgunblaðið | 25.7.2026 | 13:48 | Uppfært 15:13 Nýju ljósi varpað á jökullinn Grjótjökla er almennt að finna norðvestan við Bárðarbungu. mbl.is/Eyþór Sveinn Valfells [email protected] Setja bókamerki Svo virðist sem Nautárdalsjökull á Tröllaskaga sé ekki grjótjökull líkt og lengi hefur verið talið heldur er hann í raun urðarkápujökull. Þetta eru niðurstöður nýrrar vísindarannsóknar sem birtist á dögunum í vísindatímaritinu Catena. Rannsóknin var framkvæmd af stóru teymi vísindamanna frá fjölmörgum evrópskum háskólum, en þar á meðal voru íslensku vísindamennirnir Skafti Brynjólfsson og Þorsteinn Sæmundsson. Grjótjöklar myndast almennt þar sem grjótkápa hylur jökul, t.d. í bröttum dölum, en geta einnig myndast þegar frosinn jarðvegur sígur niður brattlendi. Urðarkápujöklar eru aftur á móti huldir jökulruðningi sem einangrar jökulísinn, en eitt þekktasta dæmið um slíkan jökul er Hrútárjökull sem gengur niður úr Öræfajökli. Könnuðu aldur jökulsins Notaðar voru geislamælingar, Schmidt-hamarspróf og fléttugreining til þess að aldursgreina jökulinn og skoða þróun hans en jafnframt var hreyfing yfirborðsins rakin með ljósmyndamælingum með samanburði á gervihnattamyndum frá árunum 1994-2021. Út frá aldursgreiningunni kom í ljós að urðarkápan hefði byggst upp í þremur framgönguskeiðum á síðustu árþúsundum, fyrir um 3.600-2.400 árum, um 1.100-900 árum og á litlu ísöld. Þá sýndu mælingarnar einnig fram á að yfirborð jökulsins væri enn á hreyfingu en nokkuð hefur verið um jökulsig vegna bráðnunar og myndunar sigdælda undanfarna áratugi. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Heimsmeistarinn á ráspól í Ungverjalandi City að blanda sér í baráttuna um ungstirnið Myndir: 35 látnir eftir að tvær rútur skullu saman Snýr heim í Breiðablik Einn látinn eftir að flugvél hafnaði í húsþaki Umræðan Hert á ETS Randafluga í sumarbústað Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Ísland í betri stöðu eftir nýja tolla Trumps Afskrifuðu sektir fyrir 670 milljónir Hægt að skipta á honum og heilu liði Mikill styrkur í sjálfstæðinu fyrir Ísland Mest lesið Í gær Í vikunni Manni kastað fram af svölum Þjóðarrétturinn kostar nú 1.370 krónur „Það er bara algjört hrun“ Gular viðvaranir vegna hvassviðris Hormónameðferð ekki svarið við dalandi testósteróni Góða veðrið seinna á ferðinni en áætlað var Gefa lítið fyrir endurkomu Baldurs Tækifærið er núna fyrir fjölskyldufólk á Þjóðhátíð Beinbrotnaði við fallið af svölunum Vilja byggja upp nýtt hverfi Blöskrar ummæli um að allt sé í fína Verktakasamningi var rift um leið og málið kom upp Rafbílar hækka um allt að 45% við inngöngu í ESB Dularfullt hljóð hélt vöku fyrir bæjarbúum Átti bágt með að trúa eigin augum Flugmannahópur Icelandair stækkar um 31 Afskrifuðu sektir fyrir 670 milljónir Góða veðrið seinna á ferðinni en áætlað var Fimm flutt á sjúkrahús eftir bílslys Mistök Vísis og þrettán daga þögn Björgólfur Thor flytur og kallar eftir skattaþaki Ekki fyrir viðkvæma: „Ég er heppin að vera á lífi“ Bongóblíðu loks spáð vestanlands Þurfti að keyra út í kant: „Orðin skuldlaus!“ Kúgaður um 108 milljónir: Sérsveitin kölluð til Lést eftir að hafa fallið í Ölfusá „Harla ólíklegt að einhver tali við þig aftur af einhverju viti“ Þungbært mál Íslendings í Noregi Blöskrar ummæli um að allt sé í fína Manneskjunni bjargað úr Ölfusá Nýjast á mbl.is » Heimsmeistarinn á ráspól í Ungverjalandi City að blanda sér í baráttuna um ungstirnið Myndir: 35 látnir eftir að tvær rútur skullu saman Snýr heim í Breiðablik Einn látinn eftir að flugvél hafnaði í húsþaki Umræðan Hert á ETS Randafluga í sumarbústað Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Hægt að skipta á honum og heilu liði Feðgar greindust báðir með hvítblæði Áttu að fá 2,5 milljónir á mann fyrir verkið Flugmannahópur Icelandair stækkar um 31 Mest lesið Í gær Í vikunni Manni kastað fram af svölum Þjóðarrétturinn kostar nú 1.370 krónur „Það er bara algjört hrun“ Gular viðvaranir vegna hvassviðris Hormónameðferð ekki svarið við dalandi testósteróni Góða veðrið seinna á ferðinni en áætlað var Gefa lítið fyrir endurkomu Baldurs Tækifærið er núna fyrir fjölskyldufólk á Þjóðhátíð Beinbrotnaði við fallið af svölunum Vilja byggja upp nýtt hverfi Blöskrar ummæli um að allt sé í fína Verktakasamningi var rift um leið og málið kom upp Rafbílar hækka um allt að 45% við inngöngu í ESB Dularfullt hljóð hélt vöku fyrir bæjarbúum Átti bágt með að trúa eigin augum Flugmannahópur Icelandair stækkar um 31 Afskrifuðu sektir fyrir 670 milljónir Góða veðrið seinna á ferðinni en áætlað var Fimm flutt á sjúkrahús eftir bílslys Mistök Vísis og þrettán daga þögn Björgólfur Thor flytur og kallar eftir skattaþaki Ekki fyrir viðkvæma: „Ég er heppin að vera á lífi“ Bongóblíðu loks spáð vestanlands Þurfti að keyra út í kant: „Orðin skuldlaus!“ Kúgaður um 108 milljónir: Sérsveitin kölluð til Lést eftir að hafa fallið í Ölfusá „Harla ólíklegt að einhver tali við þig aftur af einhverju viti“ Þungbært mál Íslendings í Noregi Blöskrar ummæli um að allt sé í fína Manneskjunni bjargað úr Ölfusá