Sir Jim Ratclif­fe, stofnandi og eig­andi Ineos, hefur lagt undir stórt veðmál á evrópskan iðnað á sama tíma og eigin sam­stæða hefur verið undir þrýstingi á skulda­bréfa­markaði. Ineos hefur fjár­fest um 200 milljónir evra, jafn­virði tæp­lega 28,7 milljarða króna, í körfu hluta­bréfa í skráðum félögum sem starfa í efna­iðnaði, sam­kvæmt skjölum sem Financial Times hefur undir höndum. Þessi fyrir­tæki fram­leiða meðal annars hráefni, plast­efni og íhluti sem eru notuð í stórum hluta nútíma­iðnaðar, til dæmis í bíla­fram­leiðslu, byggingariðnaði, lyfja­fram­leiðslu, mat­vælaum­búðum, orku­iðnaði og neyt­enda­vörum. Ineos segir í gögnum til skulda­bréfa­fjár­festa að eig­endur félagsins telji geirann van­metinn á markaði. Óvenju­legt veðmál Fjár­festingin er óvenju­leg. Ineos er sjálft eitt stærsta félag Evrópu á þessu sviði og hefur undan­farin ár glímt við sama mót­vind og keppi­nautarnir: ódýran inn­flutning frá Kína, hátt orku­verð, auknar um­hverfisk­röfur, of­fram­boð og veika eftir­spurn. Félagið hefur ekki upp­lýst hvaða bréf það hefur keypt. Í gögnum til fjár­festa kemur þó fram að um sé að ræða fjár­festingu í seljan­legum hluta­bréfum skráðra félaga í geiranum. Þar kemur einnig fram að Ineos kunni að auka slíka áhættu eða kaupa bréf í fleiri félögum sem tengjast starf­seminni. Financial Times segir gögnin benda til þess að um sé að ræða fjár­hags­lega fjár­festingu fremur en til­raun til að ná yfir­ráðum í öðrum félögum. Ineos segir fjár­festinguna lík­lega verða losaða á árinu 2026, en tekur fram að engin trygging sé fyrir tíma­setningu sölu eða því að virði hennar lækki ekki. Skulda­bréfin undir þrýstingi Ratclif­fe byggði Ineos upp með skuld­settum kaupum á iðnaðar­eignum sem margir aðrir höfðu litla trú á. Félagið var stofnað árið 1998 og hefur síðan orðið eitt stærsta einka­rekna iðn­fyrir­tæki heims. Sam­stæðan hefur lengi verið stór notandi evrópska há­vaxta­skulda­bréfa­markaðarins. Skulda­bréf Ineos lækkuðu mikið síðustu tólf mánuði þegar fjár­festar fóru að hafa áhyggjur af skuld­setningu félagsins og horfum í greininni. Stórir vogunar­sjóðir hafa jafn­framt veðjað gegn fyrir­tækjum í geiranum. Áhyggjurnar snúast meðal annars um að kín­verskir fram­leiðendur hafi aukið fram­leiðslu­getu sína veru­lega og þrýst þannig á verð og fram­legð í Evrópu. Í bréfi til fjár­festa í janúar sagði bandaríski vogunar­sjóðurinn Dia­meter að vandinn í greininni snerist ekki fyrst og fremst um skyndi­lega eftir­spurnar­lækkun heldur breytingar á fram­boði. „Vandinn er Kína,“ sagði sjóðurinn, sam­kvæmt FT. Stríðið í Íran breytti stöðunni tíma­bundið Ný­leg átök í Íran hafa hins vegar létt undir með Ineos og nokkrum keppi­nautum þess. Nær lokun Hor­mússunds hefur dregið úr fram­boði frá Asíu og Mið-Austur­löndum. Það hefur hækkað verð á ýmsum iðnaðar­hráefnum og bætt fram­legð fram­leiðenda í Evrópu. Sama þróun hefur einnig hjálpað skulda­bréfum Ineos. Sam­kvæmt FT höfðu sum skulda­bréf félagsins fallið niður í um 80 sent á evru áður en stríðið hófst, en hafa síðan nálgast nafn­verð á ný. Hluta­bréf margra félaga í geiranum hafa einnig tekið við sér. BASF hefur hækkað um fimmtung frá áramótum, Evonik um nær þriðjung og Stoxx Europe 600 Chemi­cals-vísi­talan um 8%. Ís­lands­vinur og eig­andi í Manchester United Ratclif­fe er vel þekktur hér á landi. Hann hefur um ára­bil sótt hingað til lands til veiða og hefur keypt jarðir og tengst lax­veiðiréttindum á Norðaustur­landi, meðal annars í Vopnafirði. Hann hefur því gjarnan verið nefndur Ís­lands­vinur. Hann er einnig orðinn áberandi í knatt­spyrnu­heiminum. Ratclif­fe og Ineos eiga stóran minni­hluta í Manchester United og fara með veru­leg áhrif á rekstur félagsins. Sjá einnig Íslandsvinur vill afnema kolefnisgjöld Veðmál gegn svartsýninni Fjár­festingu Ineos í skráðum félögum í sama geira má lesa sem skýra yfir­lýsingu frá Ratclif­fe og stjórn­endum hans. Markaðurinn hefur um langt skeið verið svartsýnn á evrópskan efna­iðnað. Ratclif­fe virðist hins vegar telja að sú svartsýni hafi gengið of langt og að verð á félögum í greininni endur­spegli ekki langtíma­verðmæti þeirra. Það er áhættu­samt veðmál. Evrópskur iðnaður stendur enn frammi fyrir háum orku­kostnaði, harðri sam­keppni frá Kína, þrýstingi frá reglu­verki og óvissu um eftir­spurn. En veðmálið passar vel við sögu Ratclif­fe. Hann hefur áður byggt upp stórt veldi með því að kaupa eignir þegar fáir aðrir höfðu trú á þeim. Nú virðist hann telja að sama tækifæri sé að myndast á ný í þeim iðnaði sem gerði hann að einum ríkasta manni Bret­lands. Sjá einnig Ineos í erfiðri stöðu og skoðar eignasölu