Anna Hrefna Ingimundardóttir skrifaði skemmtilegan pistil frá Spáni í Viðskiptablaðið fyrir nokkrum dögum. Ég samgleðst henni að hafa komist úr íslensku rigningunni og í sólina, þó hitinn hafi aðeins verið að plaga hana. Almennt er þó mælt með því að fólk skilji vinnuna eftir heima þegar það fer í sumarfrí. Annars er hætt við að rafhlöðurnar komi ekki fullhlaðnar til baka. Og mögulega hefur spænska sólin einnig hitað örlítið upp í ályktunum hennar. Anna Hrefna bendir réttilega á að Spánn sé ódýr fyrir íslenskan ferðamann, en ekki endilega fyrir Spánverja á spænskum launum. Lágt verðlag er ekki það sama og sterkur kaupmáttur. Sú ábending er góð og á fullan rétt á sér. En hitt fylgir ekki sjálfkrafa með: að staða Spánar sé rök gegn Evrópusambandinu. Spánn var ekki norrænt hálaunaland með lágt atvinnuleysi og fullkomna innviði þegar landið gekk í Evrópusamstarfið árið 1986. Spánn var þá fátækara land en ríki í norðurhluta Evrópu, nýkomið út úr áratugalöngu einræði og glímdi þegar við mikið atvinnuleysi og ýmsa veikleika í atvinnulífi og innviðum. Hátt atvinnuleysi ungs fólks á Spáni er alvarlegt vandamál. En það er gamalt spænskt vandamál, ekki nýlegt sönnunargagn um skaðsemi Evrópusambandsins. Rétta spurningin er því ekki hvort Spánn sé í dag ríkari en Ísland, Noregur eða Danmörk. Hún er, hvort Spánn væri betur eða verr staddur hefði landið staðið utan Evrópusambandsins síðustu fjörutíu árin. Hefðu vegirnir verið betri? Netsambandið hraðara? Atvinnuleysi minna? Launin hærri? Eða er líklegra að Spánn hefði verið fátækara land, með minni erlenda fjárfestingu, lakari aðgang að mörkuðum og færri möguleika fyrir ungt fólk til náms og starfa annars staðar í Evrópu? Tilvist vandamáls í aðildarríki segir ekki að aðildin hafi skapað það, né heldur að landið væri betur statt utan sambandsins. Þvert á móti getur vandamálið verið gamalt og rótgróið, en staðan samt betri en hún hefði orðið án aðgangs að stærri markaði, fjárfestingu, uppbyggingarsjóðum og auknum tækifærum. Það væri svipað og að horfa á íslenskan húsnæðismarkað og álykta að sjálfstæði Íslands hefði mistekist. Eða heimsækja Noreg, sjá há laun, sterka innviði og olíusjóð og komast að þeirri niðurstöðu að það hljóti allt að vera EES samningnum að þakka. Lífið er sjaldnast svo einfalt. Sama á við um umsóknarríkin sem Anna Hrefna nefnir. Lágt verðlag þar er ekki endilega merki um betri lífskjör, heldur oft afleiðing lægri launa og minni framleiðni. Þau sækjast því varla eftir aðild til að fá hærra verð í matvörubúðum, heldur til að eiga möguleika á að styrkja efnahaginn og nálgast smám saman lífskjör ríkari Evrópuríkja. Slík þróun tekur tíma. Og ekkert ákvæði í sáttmálum Evrópusambandsins lofar því að hvert aðildarríki breytist sjálfkrafa í Danmörku. Anna Hrefna hefur einnig alveg rétt fyrir sér um eitt mikilvægt atriði: Íslendingum hefur tekist vel til á mörgum sviðum. Við búum við sterkan vinnumarkað, há laun, góða innviði og samfélag sem engin ástæða er til að tala niður. Það eru einmitt rök fyrir því að nálgast málið af yfirvegun og sjálfstrausti. Ísland þarf hvorki að ganga til viðræðna við Evrópusambandið af örvæntingu né hafna samtali við það af ótta. Þann 29. ágúst verður enda ekki kosið um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Spurningin er hvort hefja eigi að nýju viðræður sem síðan gætu leitt í ljós hvaða samningur stendur Íslandi raunverulega til boða. Ef samningur næst verður hann lagður sérstaklega fyrir þjóðina. Það er ekki ástarjátning til Brussel og ekki loforð um að samþykkja ólesinn samning. Það er einfaldlega sú afstaða að betra sé að sjá hvað stendur Íslandi til boða áður en við höfnum því. Á meðan vona ég að Anna Hrefna njóti síðustu daganna á Spáni, slökkvi á tölvunni og komi heim með fullhlaðnar rafhlöður. Hér bíður hennar skárra veður en þegar hún fór, svalur andvarinn og áframhaldandi rökræður um samning sem enginn hefur enn fengið að sjá. Höfundur starfar við viðskiptaþróun.