Heiðar Guðjóns­son, sem hyggst sækja um leitar- og vinnslu­leyfi á Dreka­svæðinu í ár, segir að ef Ís­land gengi í ESB gæti þrengt að mögu­leikum landsins í orkumálum. Árið 2021 setti ESB fram stefnu þar sem sam­bandið vildi þrýsta á að olía, gas og kol yrðu áfram í jörðu á norðurslóðum. Sú stefna var mótuð áður en orku­markaðir Evrópu fóru á hvolf eftir inn­rás Rússa í Úkraínu. Síðan hefur Evrópa keypt gríðar­legt magn af gasi frá svæðum sem falla undir norðurslóðir, ekki síst frá Noregi. Nú er jafn­vel rætt um að sam­bandið þurfi að endur­meta af­stöðu sína til nýrrar olíu- og gas­vinnslu á norðurslóðum. „Það koll­varpar þessu ekki öllu saman. Auðvitað er ekki hægt að draga til baka leyfi sem þegar hafa verið veitt. En í norðurslóða­stefnunni sem var samþykkt haustið 2021 segir ESB að það ætli að hætta að kaupa orku, sér­stak­lega olíu og gas, frá norðurslóðum.“ „Skuld­sett með ófjár­magnað líf­eyris­kerfi“ Í sam­tali við Frjálsa verslun segist Heiðar vera ein­dreginn and­stæðingur ESB-aðildar. Rökin eru þó ekki aðeins full­veldis­rök, heldur einnig efna­hags­leg. „Það er af því að reglu­gerðar­farganið í Evrópu er svo mikið og fram­leiðnin þar af leiðandi er svo lítil. Við sogumst inn í það um­hverfi ef við göngum í ESB, hvort sem okkur líkar betur eða verr. Lýðfræðin er líka mjög óhagstæð þar, miklu óhagstæðari en hér, og þau eru gríðar­lega skuld­sett með ófjár­magnað líf­eyris­kerfi. Þannig að þau eru að eyða um efni fram og lifa um efni fram, og þá vantar að senda reikninginn annað.“ Heiðar telur Ís­land hafa meira svigrúm utan sam­bandsins, ekki síst í við­skipta­samningum og tengslum við ríki utan Evrópu. „Við höfum sýnt fyrir­hyggju í að byggja upp full­fjár­magnað líf­eyris­kerfi. Mér finnst ekki að við ættum að deila kjörum með þessum aðilum. Við höfum líka svo mikil tækifæri til að standa á eigin fótum. Við erum í dag með fríverslunar­samning við Breta, Kína og Ind­land. Við getum sótt fríverslunar­samning til Kanada; það hefur verið í um­ræðunni í ára­tugi að klára slíkan samning milli EFTA-ríkjanna og Kanada.“ „Núna, með því frum­kvæði sem Eldur Ólafs­son [for­stjóri og stofnandi Amaroq] og fleiri hafa sýnt, er líka hægt að tvinna saman hags­muni Græn­lands, Ís­lands og Færeyja og sækja fríverslunar­samning við Bandaríkin. Þetta gætum við ekki gert ef við værum innan Evrópu­sam­bandsins. En við getum það ef við erum í EES. Við þurfum að gæta okkar hags­muna. Það gerir það enginn fyrir okkur.“ Umræðan á villigötum Hann hafnar því jafn­framt að evran og ESB-aðild séu sama málið. Það sé, að hans mati, ein helsta villan í ís­lenskri um­ræðu. „Aðal­lega er þetta þannig að verð­tryggingin er til af því að það treystir enginn krónunni. Fyrir EES-samninginn héldu menn fjár­magninu utan landsins og skömmtuðu það inn. Það var helst lánað á móti steypu, af því að hún var ígildi verð­tryggingar. Fjár­mögnun á nýsköpunar- og tækni­fyrir­tækjum var eigin­lega ekki til.“ Heiðar segir að svo hafi kerfið lagast mikið eftir 1991 og 1992. Verðbólga fer úr því að hafa ára­tugina á undan verið allt að hátt í 100 pró­sent niður í þetta fimm pró­senta um­hverfi eða þar um bil. Eini aðilinn sem getur haldið verðbólgu niðri er við sjálf. Sjá einnig Síðasti drekinn „Ef við viljum taka upp aðra mynt þurfum við ekki að ganga í mynt­banda­lag til þess. Það eru 33 lönd um allan heim, á mis­munandi efna­hags­legum þroska­skeiðum, sem hafa tekið upp evru ein­hliða eða dollara ein­hliða. Það er ekkert því til fyrir­stöðu að við gerum það. Mér finnst ósann­gjarnt, og í raun óheiðar­legt, þegar fólk sem þekkir til hag­fræði blandar þessu tvennu saman: að ganga í mynt­banda­lag og taka upp aðra mynt. Þetta helst ekkert í hendur.“