Á hverju ári tapast að meðaltali 4 milljarðar í eldsvoðum, samkvæmt gögnum HMS sem byggja á tölum tryggingarfélaganna. Í fyrra urðu 293 eldsvoðar í atvinnuhúsnæði og áætlað tjón nam þar 2,1 milljarði. Árið 2025 var alls ekki það versta í sögunni, og ljóst að til mikils er að vinna með því að fækka þessum tilvikum. Þá er vert að hafa í huga að eldsvoðar kosta ekki bara peninga; þeir geta einnig valdið alvarlegu heilsutjóni og banaslysum. Ein veigamesta og öflugasta forvörn gegn bruna í fyrirtækjum er reglubundið eigið eldvarnaeftirlit. Hér á eftir verða tekin nokkur raunhæf dæmi um hvernig eldvarnir geta gleymst í amstri dagsins og hvernig megi tryggja að það gerist ekki. Eldurinn var staðbundinn, en hvert fór reykurinn? Á Íslandi eru mörg dæmi um bruna þar sem útbreiðsla reyks hefur valdið stórtjóni. Jafnvel þótt takist að halda eldi í skefjum í ákveðnu rými og slökkva hann getur reykurinn borist milli rýma ef lagnagöt eru óþétt eða eldvarnahurðir standa opnar. Ímyndum okkur húsnæði þar sem búið er að gera breytingar í tímans rás, til dæmis að skipta um vatnslagnir, bæta við netköplum eða rafmagni, og síðan hefur verið gengið frá með fölsku lofti eða annarri klæðningu. Götin sjálf sjást ekki, en þau eru óþétt og þá á reykurinn greiða leið milli herbergja, og brunahólfunin verður í raun óvirk. Lausnin á þessu er einföld: fáðu viðurkenndan verktaka til að kítta og brunaþétta öll lagnagöt. Stækkaði lagerinn á kostnað flóttaleiðanna? Flest fyrirtæki eru með misstóran lager eftir árstíma. Tíminn fyrir jól er klassískur, þegar stórar sendingar berast vikurnar á undan og gáma þarf að losa með hraði. Þá freistast sumir til að stafla vörum þar sem merkt er flóttaleið. Ef eldur kemur upp er mjög mikilvægt að fólk komist út og sé ekki að hrasa um kassa og vörur. Við skulum ávallt halda flóttaleiðum greiðum, því þykkur reykur getur gert fólki erfitt fyrir að sjá. Veitingastaðurinn stóðst úttekt, - en hvað svo? Það er alltaf jafn spennandi að prófa nýja veitingastaði. Oft hefur húsnæðið verið tekið í gegn; ný gólfefni, klæðningar, salerni -allt spánýtt og glæsilegt. Staðurinn fær ekki rekstrarleyfi nema hann standist úttekt slökkviliðs, en það þýðir meðal annars að slökkvitæki, brunaslöngur og reykskynjarar séu á réttum stöðum og flóttaleiðir greiðar. Ári síðar er gerð önnur úttekt og þá er staðan öðruvísi. Það hefur verið mikið annríki, slökkvitækin orðin að fatahengjum, flóttaleið teppt með vörum og fyrir aftan, þar sem gasið er geymt, er komin reykingaaðstaða fyrir starfsfólk ásamt litlum útilager fyrir alls konar annað. Þessi þrjú dæmi eru blanda af skáldskap og raunveruleika, en lausnin við þeim er einföld: reglubundið eigið eldvarnaeftirlit. Hálftími á mánuði getur komið í veg fyrir alvarleg tjón og tryggt að eldvarnir séu í góðu lagi. Í atvinnuhúsnæði er brunahætta hluti af daglegri starfsemi, hvort sem um er að ræða skrifstofur, verkstæði, vörugeymslur eða þjónusturými. Það er ekki eftir neinu að bíða; þú getur komið þessu í fast ferli strax í dag. Opnaðu dagbókina strax og skráðu hálftíma í hverjum mánuði þar sem fyrirtækið tekur frá tíma til að fara yfir þennan lista. Eitt er víst: það getur margborgað sig. Eru flóttaleiðir greiðfærar? Eru útljós sílogandi? Eru dyr og björgunarop opnanleg innan frá án lykils eða verkfæra? Eru slökkvitæki, eldvarnateppi og brunaslöngur aðgengileg og í lagi? Lokast brunahólfandi dyr hindrunarlaust og eru pumpur virkar? Sýnir brunaviðvörunarkerfi „í lagi“ eða eru stakir reykskynjarar virkir? Er umgengni góð, ruslsöfnun í lágmarki innan húss og utan og allt umfram rusl fjarlægt? Nánari upplýsingar og gátlista má finna á síðu Eldvarnabandalagsins og hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Höfundur er sérfræðingur í forvörnum hjá Verði tryggingum.