Innlent | Morgunblaðið | 4.6.2026 | 12:22 Erum augu og eyru bandalagsins Winston P. Brooks segir það hafa verið mjög gagnlegt að kynna sér aðstæður hér á landi. mbl.is/Eggert Stefán Gunnar Sveinsson [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Varnarmál Íslands Bandarískir þingmenn einarðir stuðningsmenn NATO Fékk lögreglubakteríuna fyrir norðan Úrelt fjarskiptakerfi fær senn að víkja Beint: Kristrún fundar með JEF í Finnlandi Varari um sig og óttast um öryggi sitt » Fleiri tengdar fréttir „Þetta hefur verið frábær ferð, ekki bara fyrir mig, heldur fyrir hermálanefndina alla,“ segir Winston P. Brooks undirhershöfðingi, en hann er næstráðandi hermálanefndar Atlantshafsbandalagsins, sem stödd er nú hér á landi til þess að kynna sér aðstæður og framlag Íslands til sameiginlegra varna bandalagsins. Brooks segir að hann hafi átt hér fróðleg samtöl við Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra og yfirmenn varnarmálaskrifstofu ráðuneytisins. Hermálanefndin lagði einnig land undir fót og heimsótti bæði öryggissvæðið í Keflavík og ratsjárstöðina á Bolafjalli. Þá kynnti nefndin sér starf ýmissa íslenskra fyrirtækja, sem hafa lagt sitt af mörkum til NATO. „Samskiptin við fólkið um allt land hafa verið stórkostleg og við kunnum að meta þetta tækifæri til að heimsækja landið og fá yfirgripsmeiri sýn á hvernig Ísland, sem stofnaðili að NATO, styður við eða þjónar sem miðstöð hér á norðurslóðum, á heimskautasvæðinu og í GIUK-hliðinu. Þetta hefur því verið frábær heimsókn,“ segir Brooks. Aðspurður hvort eitthvað hafi komið Brooks á óvart varðandi varnargetu Íslands segir hann ljóst að NATO glími nú við krefjandi og síbreytilegt öryggisumhverfi. „Í heimsókn okkar hefur hermálanefndin séð hvernig Ísland er að auka framlag sitt til bandalagsins á Atlantshafi,“ segir Brooks og bætir við að staða Íslands í hjarta GIUK-hliðsins svonefnda, þ.e. á hafsvæðinu milli Grænlands og Bretlands, þýði að landið sé í raun „augu og eyru“ bandalagsins á Norður-Atlantshafi. Hann bætir við að heimsóknin hafi einnig gefið hermálanefndinni beina innsýn í störf nokkurra lítilla og meðalstórra íslenskra fyrirtækja, sem Brooks segir að séu í fararbroddi í nýsköpun á hlutum með tvíþætt notagildi, þ.e. sem geta nýst bæði til borgaralegra og hernaðarlegra nota, en slík nýsköpun gegnir lykilhlutverki fyrir tækniþróun NATO. Brooks nefnir einnig hinar ýmsu varnaræfingar á borð við Arctic Sentry og Steadfast Deterrence, þar sem Ísland hefur veitt mikilvægan gistiríkjastuðning. Segir hann það allt hafa verið mjög gagnlegt fyrir hermálanefndina að kynna sér. Leggjum mikið af mörkum Aðspurður hvort Ísland, sem herlaust ríki, geti lagt nægilega mikið af mörkum til eigin varna segir Brooks það hafa komið vel í ljós í heimsókninni að Ísland leggur mikið af mörkum til bandalagsins. „Allar þjóðir í NATO verða að halda áfram að leggja meira af mörkum í ört breytilegu öryggisumhverfi og hvernig landið gerir það verður auðvitað undir íbúum landsins komið.“ Brooks segir það ekki skipta síst máli í ljósi þess að áhersla bandalagsins sé nú sú að undirbúa ríki þess undir þann möguleika að þau þurfi að taka þátt í stórum hernaðaraðgerðum ef ráðist verður á aðildarríki þess. Hann nefnir þar leiðtogafund NATO, sem haldinn verður í Ankara í júlí. Þar verður áfram lögð áhersla á að ríki fjárfesti í vörnum sínum og varnariðnaði, sem og að þau styðji áfram við varnir Úkraínu. „Við sjáum hvernig eðli hernaðar breytist og hefur breyst frá því í febrúar 2022, þegar þessi ólöglega innrás Rússlands í Úkraínu hófst, og við lærum af því á hverjum degi. Því er áframhaldandi stuðningur ykkar við Úkraínumenn ómetanlegur, þar sem við öll, 32 bandalagsþjóðir, höldum áfram að læra af því hvernig þessi ógn heldur áfram að þróast,“ segir Brooks. Hann bætir við að hér á norðurslóðum höfum við einnig séð öryggisumhverfið breytast og þurft að bregðast við því. „Það hefur verið mjög, mjög gagnlegt að sjá þetta frá þessu sjónarhorni og þessari sýn á norðurslóðir.“ Nokkur umræða hefur verið á þessu ári um að stjórnvöld í Bandaríkjunum séu mögulega að fjarlægjast bandamenn sína í Evrópu. Brooks segir aðspurður ekki hafa neinar áhyggjur af því. „Nei, það hef ég ekki. Auðvitað er ég herforingi í NATO, þótt ég sé frá Bandaríkjunum, en utanríkisráðherrann þinn ræddi þetta einnig nýlega og hún hefur ekki áhyggjur af þessu.“ Hann bætir við að það sem hann hafi séð í hermálanefnd NATO sé að bandalagsríkin séu öll í raun og veru að efla varnargetu sína, sem er það sem núverandi Bandaríkjastjórn hefur lagt mesta áherslu á. „Þegar geta annarra þjóða innan bandalagsins eykst, gefur það Bandaríkjunum tækifæri til að beita sér meira annars staðar. Þannig að við sjáum að mörg af bandalagsríkjunum eru virkilega að efla sig hvað varðar varnargetu, varnarskuldbindingar og varnariðnað.“ Í hjarta GIUK-hliðsins Brooks ítrekar við að Ísland sé þar lykilþátttakandi, ekki síst þar sem lega landsins og þátttaka í samstarfi ríkjanna á Norður-Atlantshafi geri það að mikilvægri miðstöð eftirlits. En hvaða skilaboð muntu þá fara með til höfuðstöðva NATO í Brussel? „Ég mun segja þeim að öryggisumhverfið haldi áfram að þróast og að Ísland sé að auka framlag sitt til að efla stöðu bandalagsins á norðurslóðum, á Norður-Atlantshafi og á há-norðursvæðinu hér, beint í hjarta GIUK-hliðsins. Eins og ég sagði áðan, landið er bæði augu og eyru NATO,“ segir Brooks sem hrósar hinum íslensku gestgjöfum sínum í hástert. Hann bætir við að hann hlakki nú til komandi funda á vegum NATO. Bæði munu varnarmálaráðherrar bandalagsins funda á næstunni, auk þess sem Ankara-fundurinn í júlí skiptir meginmáli. Ísland eigi eftir að geta sýnt þar fram á aukið framlag sitt til varna bandalagsins, bæði á sviði iðnaðar og í Úkraínu. „Það er sá boðskapur sem ég mun færa formanni hermálanefndarinnar sem og framkvæmdastjóranum.“ Erum við þá að standa okkur í stykkinu? „Ég held það. Og ég held að hver einasta þjóð innan bandalagsins verði að halda áfram að standa sig í krefjandi öryggisumhverfi,“ segir Brooks. Hann bætir við að framlag Íslands sé augljóslega á valdi okkar sem þjóðar, utanríkisráðherra og varnarmálastjóra. „En ég held að við verðum að halda áfram að þróast, bara miðað við hversu hratt öryggisumhverfið er að breytast innan bandalagsins,“ segir Brooks. Gríðarlegar tækniframfarir í hernaði Stórskotalið skiptir enn máli Brooks hefur átt langan og glæstan feril í Bandaríkjaher, en hann er þjálfaður stórskotaliðsforingi og hefur verið í rúma þrjá áratugi. „Ég hef því séð kenninguna um hvernig megi gera nákvæmar árásir af löngu færi þróast hratt á ferli mínum.“ Hann nefnir að þróunin hafi verið einkar hröð á síðustu fimm til tíu árum, ekki síst vegna Úkraínustríðsins. „Já, ég held að við getum lært mikið af Úkraínu. Ég veit ekki hvort orrustur verði svipaðar í framtíðinni og þar, en mikilvægu atriðin þaðan eru hvernig við samþættum þessi ómönnuðu loftför við stórskotalið,“ segir Brooks. Hann nefnir sem dæmi árás Úkraínumanna á St. Pétursborg, sem þeir framkvæmdu í gærmorgun, þar sem drónar flugu um 1.100 km leið að skotmarki sínu. „Drægni og hraði þessara drónakerfa sem Úkraínumenn hafa verið að þróa, hvernig þeir ná að fljúga þrátt fyrir rafhernað og ná í gegn til skotmarka sinna. Það hefur verið hreint út sagt ótrúlegt að fylgjast með hvernig þessi geta hefur þróast og hvernig Úkraínumenn eru að aðlagast og finna upp á nýjum hlutum nú á fimmta ári þessa stríðs.“ Hann tekur fram að þrátt fyrir þessa þróun í ómönnuðum flugförum sé stórskotalið enn lykilatriði í landhernaði. Þau veiti enn stuðning sem skipti miklu máli. Hann nefnir sem dæmi að víglínan, sem Úkraína þarf að verja fyrir Rússum, sé gríðarlega löng. „Þess vegna er geta þeirra til að verja land sitt, stórskotalið spilar enn lykilhlutverk í því,“ segir Brooks en tekur fram að enn þurfi að halda áfram að þróa stórskotaliðskerfi, m.a. til að auka drægni þeirra og gera þau banvænni fyrir andstæðinginn. „Sumir bandamanna okkar hér innan NATO hafa haldið áfram nýsköpun í þessum efnum, ekki bara Bandaríkin heldur einnig ríkin á austurlandamærum bandalagsins.“ Úkraína Stórskotalið hefur gegnt lykilhlutverki í stríðinu. AFP/Bulent Kilic Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Varnarmál Íslands Bandarískir þingmenn einarðir stuðningsmenn NATO Fékk lögreglubakteríuna fyrir norðan Úrelt fjarskiptakerfi fær senn að víkja Beint: Kristrún fundar með JEF í Finnlandi Varari um sig og óttast um öryggi sitt » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Erum augu og eyru bandalagsins Léttara yfir Kauphöllinni í morgun Þekkt nöfn í eigendahópi nýs kaffihúss Segir Evrópu þurfa á rússneskri olíu og gasi að halda Spretthópur horfir til Finnlands Umræðan Evran er ekki töfralausn Hvíl í friði, jafnlaunavottun Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Er bæði eyðilagður og sorgmæddur „Eins og alheimurinn hafi ákveðið þetta fyrir okkur“ Hefur mikla þýðingu fyrir kaupendur fasteigna Khamenei segir þingsályktunina þungt högg Mest lesið Í gær Í vikunni SS hyggst hætta halal-slátrunum Hefur mikla þýðingu fyrir kaupendur fasteigna Andlát: Ragna Ragnars Er bæði eyðilagður og sorgmæddur Vill skoða sölu eða niðurlagningu Sorpu Stærstu skjálftar síðan 2008 Hundrað skjálftar mælst við Þór