Stjórn­endur stórra ís­lenskra fyrir­tækja og hags­muna­sam­taka kalla eftir því að Ís­land láti meira að sér kveða í þróun evrópska losunar­heimilda­kerfisins, ETS. Þeir segja að árangurs­rík inn­leiðing kerfisins hér á landi snúist ekki aðeins um að draga úr losun, heldur einnig um að tryggja sam­keppnis­hæfni, nýsköpun og verðmæta­sköpun til framtíðar. Í sam­eigin­legri yfir­lýsingu stjórn­endanna segir að ETS-kerfið sé eitt helsta verk­færi Evrópu í lofts­lags­málum og hafi sí­fellt meiri áhrif á stefnumótandi ákvarðanir fyrir­tækja. Til að kerfið skili árangri á Ís­landi þurfi skýrari stefnu í hags­muna­gæslu, aukið gagnsæi og mun nánara sam­starf stjórn­valda og at­vinnulífs. „Árangurs­rík inn­leiðing og fram­kvæmd ETS-kerfisins á Ís­landi snýst ekki aðeins um að draga úr losun heldur að tryggja að um­breytingin styrki sam­keppnis­hæfni, nýsköpun og verðmæta­sköpun til framtíðar,“ segir í yfir­lýsingunni. Undir yfir­lýsinguna skrifa meðal annars stjórn­endur JBT Marel, Festar, Arion banka, Sam­taka at­vinnulífsins, Icelandair, Alcoa, Haga, Reita, Heima, Advania, Eikar, Lands­virkjunar, Ís­lands­banka, Lands­bankans, Rio Tin­to, Orku­veitunnar, HS Orku og Eim­skips. Þau leggja til að næstu skref byggist á þremur megin­at­riðum. Í fyrsta lagi þurfi stjórn­völd og at­vinnulíf að vinna saman að aukinni hags­muna­gæslu gagn­vart þróun ETS-kerfisins. Mark­miðið sé að ís­lensk sjónar­mið, aðstæður og styrk­leikar hafi raun­veru­leg áhrif á mótun kerfisins. Í öðru lagi telja undir­ritaðir að Ís­land eigi að beita sér fyrir varan­legri aðlögun kerfisins í stað skammtíma­lausna eða tíma­bundinna undanþága. Þótt ís­lenskt at­vinnulíf leggi áfram áherslu á metnaðar­fullar lofts­lagsað­gerðir þurfi fyrir­tæki hér á landi að geta keppt á alþjóðamörkuðum við raun­hæf og sjálf­bær sam­keppnis­skil­yrði. Í yfir­lýsingunni segir að hags­munir Ís­lands verði best tryggðir með því að vinna að þróun og úr­bótum á reglum ETS-kerfisins, fremur en að sækjast eftir tíma­bundnum sér­lausnum. Slíkar úr­bætur þurfi að taka mið af sér­stöðu Ís­lands, svo sem land­fræði­legri legu, fjar­lægð frá mörkuðum og tak­mörkuðum val­kostum í orku­skiptum í ákveðnum at­vinnu­greinum. „Ein af megin­reglum ETS-kerfisins er að gæta jafn­ræðis og tryggja sam­keppnis­hæfni, en á sama tíma verður kerfið að gæta þess að reglur og um­gjörð taki mið af raun­veru­legum aðstæðum og sér­stöðu ein­stakra hag­kerfa,“ segir í yfir­lýsingunni. Í þriðja lagi kalla stjórn­endurnir eftir auknu gagnsæi um tekjur ríkisins af sölu losunar­heimilda og hvernig þeim fjár­munum sé ráð­stafað. Þeir segja mikilvægt að stjórn­völd tryggi betra að­gengi að upp­lýsingum og sýni með skýrari hætti hvernig tekjurnar nýtist í lofts­lags­verk­efni. Þá vilja undir­ritaðir að meiri áhersla verði lögð á mark­vissar fjár­festingar í verk­efnum sem annars vegar hjálpa fyrir­tækjum innan ETS-kerfisins að ná losunar­mark­miðum sínum og hins vegar stuðla beint að því að Ís­land upp­fylli alþjóð­legar skuld­bindingar sínar í lofts­lags­málum. Jafn­framt þurfi að kynna ís­lensku at­vinnulífi betur þau tækifæri sem felast í Nýsköpunar­sjóði Evrópu­sam­bandsins. Í yfir­lýsingunni er lögð áhersla á að alþjóð­leg sam­keppnis­hæfni sé lykil­for­senda þess að fyrir­tæki geti fjár­fest í orku­skiptum og nýsköpun. Ef fyrir­tæki á Ís­landi eigi að ná árangri í lofts­lags­málum þurfi þau að búa við sam­keppnis­hæf skil­yrði innan Evrópu, á sama tíma og Evrópa þurfi sjálf að tryggja sam­keppnis­hæfni sína gagn­vart öðrum alþjóð­legum mörkuðum. „Með öflugu sam­starfi geta stjórn­völd og at­vinnulíf náð metnaðar­fullum lofts­lags­mark­miðum bæði Ís­lands og Evrópu og um leið styrkt grunn­stoðir at­vinnulífsins,“ segir í yfir­lýsingunni. Undir lok yfir­lýsingarinnar segjast stjórn­endurnir til­búnir til sam­tals um næstu skref.