Seðlabankinn spáir því að verðbólga verði 5,2% á þriðja ársfjórðungi, sem felur í sér að endurskoðunarákvæði kjarasamninga á almennum vinnumarkaði virkjist í ágúst. Samkvæmt nýrri greiningu bankans er svigrúm til almennra launahækkana sem samrýmast verðbólgumarkmiði aðeins um 2% á ári — helmingi minni hækkanir en samið hefur verið um undanfarinn áratug. Í Peningamálum sem komu út í dag kemur fram að líkurnar á því að forsenduákvæði kjarasamninga á almennum vinnumarkaði virkist í ágúst hafi tvöfaldast frá febrúarspá bankans. Nú eru taldar 70% líkur á að verðbólga verði yfir 4,7% á þriðja ársfjórðungi, sem er það viðmið sem ákvæðið byggir á. Launakostnaður orðinn sá hæsti í Evrópu Seðlabankinn telur að svigrúm til frekari launahækkana á Íslandi sé takmarkað. Launakostnaður á Íslandi mældur í evrum sé nú orðinn sá hæsti í Evrópu samkvæmt tölum Eurostat fyrir árið 2025 — hærri en í Lúxemborg, Noregi og Danmörku. Launakostnaður á framleidda einingu jókst um liðlega 6% í fyrra ofan á 8% aukningu árið áður. Launahlutfallið, hlutfall launa og launatengdra gjalda af vergum þáttatekjum, mældist liðlega 60% í fyrra og er um einni prósentu yfir meðaltali síðustu 25 ára. Tæplega 4% hækkun samrýmist markmiði Í sérstakri rammagrein í Peningamálum leggur Seðlabankinn fram skýrt mat á því hversu mikið laun geta hækkað til lengri tíma án þess að það valdi ójafnvægi í þjóðarbúskapnum. Samkvæmt útreikningum bankans getur launakostnaður hækkað um 3¾% árlega til langs tíma og samrýmst 2,5% verðbólgumarkmiði bankans. Sú niðurstaða byggir á því að framleiðni vinnuafls aukist um 1,2% á ári, sem er meðalaukning síðustu tuttugu ára, og að framlag innfluttrar verðbólgu sé í samræmi við verðbólgumarkmið helstu viðskiptalanda. Þetta heildarsvigrúm þarf hins vegar að rúma alla launaþróun, ekki bara almennar umsamdar hækkanir. Launaskrið hefur sögulega bætt 2–3 prósentum á ári við kjarasamningsbundnar hækkanir og sérstök hækkun lægstu launa um ½–1 prósentu til viðbótar. Þegar tekið hefur verið tillit til þessa er niðurstaða bankans sú að almennar umsamdar hækkanir kjarasamninga sem til lengri tíma samrýmast verðbólgumarkmiði séu um 2% á ári. Það eru áþekkar hækkanir og samið hefur verið um á evrusvæðinu og í Svíþjóð undanfarinn áratug — og innan við helmingur af því sem samið hefur verið um hér á landi á sama tímabili. „Með þessu yrði innlend launaþróun áþekk og í þessum löndum sem myndi stuðla að sambærilegri verðbólgu og vöxtum og þar þekkist," segir í greinargerð bankans. Slaki á vinnumarkaði þrengir samningsstöðu Bankinn bendir á að staðan á vinnumarkaði sé „ólík þeirri sem var þegar kjarasamningar á almennum markaði voru undirritaðir árið 2024." Störfum er hætt að fjölga, meðalvinnutími hefur styst og skráð atvinnuleysi mældist 4,4% í apríl. Atvinnuleysi samkvæmt vinnumarkaðskönnun Hagstofunnar mældist 6,7% á fyrsta ársfjórðungi. „Spenna á vinnumarkaði hefur því á flesta mælikvarða snúist í slaka," segir í greinargerðinni. „Í því ljósi er samningsstaða verkalýðsfélaga þrengri en verið hefur við gerð kjarasamninga á undanförnum árum."